Gimnazjum (łac. gymnasium z gr. gymnásion – "miejsce służące gimnastyce") – określony typ szkoły średniej, różnej postaci zależnie od epoki i kraju.

W starożytnej Grecji gimnazjon był najczęściej rodzajem parku wraz z budynkiem przeznaczonym do uprawiania ćwiczeń fizycznych. Później miejsce coraz częściej stawało się miejscem spotkań towarzyskich i dysput, by w następnym okresie stać się publiczną szkołą średnią. Od czasów Nerona instytucja tego rodzaju funkcjonowała także w starożytnym Rzymie.

Współcześnie (od czasów Odrodzenia) gimnazja to różnego typu szkoły średnie, ogólnokształcące i zawodowe, między innymi w Austrii, Niemczech, Danii, Szwecji, Norwegii, a w Polsce po reformie w latach trzydziestych XX wieku do roku 1948 i od 1999 obok szkoły podstawowej i szkoły ponadgimnazjalnej znaczący etap w procesie kształcenia.

W różnych krajach szkoła określana jako gimnazjum zajmuje różne miejsce w procesie kształcenia, na przykład w Niemczech gimnazjum oznacza szkołę średnią ośmio lub dziewięcioletnią. Po jej ukończeniu jest możliwe podjęcie studiów wyższych przy spełnieniu dodatkowych warunków.

2 Rodzaje gimnazjów

Kształcenie w gimnazjum różni się zależnie od systemu oświaty danego państwa.

• w Polsce:
  • gimnazjum (ogólnodostępne),
  • gimnazjum integracyjne – szkoła z oddziałami liczącymi od 15 do 20 uczniów, w których uczy się od 3 do 5 uczniów niepełnosprawnych (np. niedowidzących, niedosłyszących, niepełnosprawnych ruchowo, upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim),
  • gimnazja specjalne – szkoła w której uczą się uczniowie niepełnosprawni,
  • gimnazjum akademickie – szkoły dla uczniów uzdolnionych (np. w Toruniu, Olsztynie);
  • gimnazjum dwujęzyczne – szkoły, w których część zajęć jest nauczana w nowożytnym języku obcym,
• w innych krajach:
  • gimnazjum humanistyczne ukierunkowane na języki starożytne (łacina, greka) albo z przewagą języków nowożytnych,
  • matematyczno-przyrodnicze, czasami łączone z profilem językowym nowożytnym,
  • muzyczne,
  • techniczne,
  • sportowe,
  • artystyczne.

W wielu gimnazjach wprowadza się zwiększoną liczbą godzin w tygodniu z danych przedmiotów zgodnie z zainteresowaniami uczniów, tworząc np. oddziały informatyczno-matematyczne - dodatkowe godziny z informatyki oraz matematyki, oddziały językowe - dodatkowe godziny z języka obcego lub dodatkowy język obcy.

2 Historia

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić/wykonać działania: Artykuł wymaga poszerzenia. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Gimnazjum istnieje już od czasów starożytnej Grecji.

W starożytnej Grecji gimnazjon było obiektem sportowym, później też miejscem zebrań filozofów i uczonych. W Rzymie gimnazjum był to pewien rodzaj państwowej szkoły średniej.

W epoce Odrodzenia zwanej Renesansem celem był harmonijny rozwój zdolności ucznia w oparciu o spuściznę kulturową antyku poprzez studiowanie tekstów starożytnych w języku oryginału łacina, greka, język hebrajski. W epoce Odrodzenia jako gimnazjum zaczęto określać różne szkoły średnie. W 1519 biskup Jan Lubrański założył w Poznaniu szkołę humanistyczna zwane Akademią Lubrańskiego lub Kolegium Lubrańskiego, z kursami akademickimi, zorganizowane na wzór uniwersytetu. Istniało do roku 1780. Nie było to jednak gimnazjum w ścisłym tego słowa znaczeniu, gdyż od uniwersytetu szkoła ta różniła się jedynie brakiem prawa do nadawania tytułów naukowych. W 1538 Johannes Sturm, niemiecki humanista, pedagog, polemista kalwiński, założył gimnazjum humanistyczne w Strasburgu, na którym wzorowano się jeszcze w XIX wieku, program obejmował przede wszystkim języki klasyczne (łacina i greka) i lekturę dzieł starożytnych, a nawet język hebrajski oraz retorykę. W Polsce powstały podobne gimnazja, między innymi:

• XIII w., Gimnazjum Mariackie w Szczecinie (zob. II Liceum Ogólnokształcące im. Mieszka I w Szczecinie).
• 1558, Gimnazjum Akademickie w Gdańsku,
• 1568, w Toruniu jako 6-klasowa luterańska szkoła średnia (schola particularis), 1594 rozszerzona do 12-13 lat nauki działała jako Toruńskie Gimnazjum Akademickie do roku 1793 (drugi rozbiór Polski).

W XIX wieku i pierwszej połowie XX wieku celem kształcenia w gimnazjum było przygotowanie kandydatów do służby państwowej i korpusu oficerskiego. Kładziono nacisk na wygląd, ubiór i zachowanie się uczniów zgodne z rygorystycznie przestrzeganymi kanonami. Jednym z ważniejszych zabiegów policyjno-pedagogicznych był przymus noszenia mundurów (wraz z obowiązkową charakterystyczną czapką) przez uczniów, a częściowo i nauczycieli. W ten sposób w miejscach publicznych uczeń wyróżniał się z otoczenia, był łatwy do rozpoznania co do szkoły, a czasami i klasy do której chodził. Wszystko to opisał Stefan Żeromski w powieści Syzyfowe prace.

Na początku XIX wieku w Prusach utworzono nowy typ gimnazjum, określanego jako gimnazjum klasyczne z przewagą języków obcych, zwłaszcza łaciny i greki, na kontynencie europejskim stało się ono wzorem elitarnej, ogólnokształcącej szkoły średniej, naturalnie męskiej, przeważnie państwowej. Wtedy to ugruntował się system klasowo-lekcyjny, praktykowany do czasów obecnych z różnym skutkiem.

Pod koniec XIX wieku zaczęto nazywać gimnazjami także szkoły realne, a następnie nawet zawodowe.

Na ziemiach polskich w XIX wieku państwa zaborcze (Rosja, Prusy oraz Austria) zakładały również gimnazja klasyczne z językiem nauczania odpowiednio rosyjskim albo niemieckim.

2 Gimnazja w Polsce

Gimnazjum nr 3 w Lublinie przy ul. Nałkowskich w dzielnicy Wrotków

W dwudziestoleciu międzywojennym w systemie oświaty funkcjonowały ośmioklasowe gimnazja, do których uczęszczali uczniowie w wieku od 10 do 18 lat. Uchwała sejmowa z dnia 11 marca 1932 roku wprowadzała od 1932 roku nową strukturę systemu oświaty. Znosiła ona dwie pierwsze klasy dotychczasowego gimnazjum, klasy od III do VI stawały się klasami nowego czteroklasowego gimnazjum, a klasy VII i VIII klasami dwuletniego liceum ogólnokształcącego. Warunkiem przyjęcia do klasy pierwszej czteroletniego gimnazjum było ukończenie 12 roku życia oraz wykazanie się wykształceniem, objętym programem sześciu klas szkoły powszechnej stopnia trzeciego. Nauka w gimnazjum kończyła się egzaminem nazywanym małą maturą. Funkcjonowanie gimnazjów zostało przerwane przez drugą wojnę światową. Gimnazja zostały zniesione w roku 1948.

Gimnazja w polskim systemie oświaty pojawiły się ponownie 1 września 1999 r. Od tego roku gimnazjum to drugi, obowiązkowy poziom kształcenia w Polsce. Uczęszcza do niego młodzież w wieku 13-16 lat. Nauka w gimnazjum trwa 3 lata i kończy się ogólnopolskim egzaminem, od którego wyników w dużej mierze zależy wybór kolejnej szkoły.

Od 1999 roku w szkolnym planie nauczania gimnazjum występują następujące zajęcia edukacyjne:

• język polski
• język obcy nowożytny - od 1 września 2009 r. wprowadzany jest stopniowo od klasy pierwszej drugi obowiązkowy język obcy nowożytny
• historia
• wiedza o społeczeństwie
• matematyka
• fizyka i astronomia
• chemia
• biologia
• geografia
• plastyka
• muzyka
• technika
• informatyka
• wychowanie fizyczne
• religia lub etyka (uczniowie uczęszczają na zajęcia na wniosek rodziców lub opiekunów prawnych)
• wychowanie do życia w rodzinie (wdż)
• ponadto wprowadzono tak zwane ścieżki edukacyjne w obszarze edukacji filozoficznej, prozdrowotnej, ekologicznej, czytelniczej i medialnej, regionalnej, a także obrony cywilnej, integracji europejskiej oraz kultury polskiej na tle tradycji śródziemnomorskiej

Po zakończeniu etapu kształcenia w gimnazjum uczeń otrzymuje wykształcenie podstawowe. Coraz częściej jednak mówi się po zakończeniu gimnazjum o nowej gałęzi, wykształceniu gimnazjalnym jednakże to dalej jest nauczanie podstawowe, obowiązkowe dla każdego młodego człowieka.

2 Zobacz też

Zobacz publikację na Wikibooks:
Kategoria:Gimnazjum

• gimnastyka
• tarcza szkolna